شکست پدافند هوایی اوکراین

موضوع روز

نویسنده: آندری کوز
ترجمه مجله هفته

پس از چندین حمله روسیه به زیرساخت‌های نظامی، کی‌یف به طور غیررسمی شکست پدافند هوایی اوکراین را پذیرفته است. این مشکل تنها کمبود سامانه‌های پدافند هوایی غربی نیست، بلکه تاکتیک روسیه نیز در آن نقش دارد.

سه ضربه

اولین حمله در شب ۲۹ دسامبر انجام شد. کارشناسان آن را واکنشی به حمله موشکی به فئودووسیا چند روز قبل دانستند. اما به زودی مشخص شد که این عملیات از قبل برنامه‌ریزی شده بود. این امر هم از حجم حمله و هم از تنوع تسلیحات دقیق استفاده شده نشان می‌داد.

یوری ایگنات، سخنگوی نیروی هوایی اوکراین، اعتراف کرد: “ما هرگز این تعداد هدف را روی مانیتور خود ندیده بودیم.”

طبق گفته وی، روسیه همه انواع تسلیحات دقیق به جز موشک‌های کروز کالیبر دریایی را به کار گرفت. بر اساس گزارش وزارت دفاع اوکراین، این حمله با ۱۲۲ موشک کروز و ۳۶ پهپاد انجام شد. طبق ادعاهای ارتش اوکراین، پدافند هوایی ۱۱۴ هدف هوایی را سرنگون کرد.

با این حال، فیلم‌های ضبط شده در شبکه‌های اجتماعی این ادعاها را رد می‌کنند. در آن شب، انفجارها تمام اوکراین را لرزاند. موشک‌ها و پهپادها اودسا، لویو، خارکف، دنیپروپتروفسک و کی‌یف را هدف قرار دادند. و در حالی که در پاییز و زمستان ۲۰۲۲، اهداف عمدتاً تاسیسات زیرساخت انرژی بودند، این بار کارخانه‌های تسلیحاتی، انبار مهمات و انبار تسلیحات هدف قرار گرفتند. وزارت دفاع روسیه این موضوع را بعداً تایید کرد.

این نهاد گزارش داد، “هدف محقق شد، همه اهداف مورد نظر مورد اصابت قرار گرفتند. تولید و تعمیر تجهیزات و مهمات نظامی از کار افتاد، انتقال ذخایر پرسنل از مناطق غربی اوکراین مسدود شد. با اختلال در حمل و نقل ریلی، تسلیحات خارجی که برای ارتش اوکراین ارسال می‌شد در مناطق عقبی مسدود شد”.

در ۲ ژانویه، حمله بزرگ بعدی انجام شد. این بار کارخانه‌های تسلیحاتی در کی‌یف و خارکف اهداف اصلی بودند. بر اساس گزارش ارتش اوکراین، روسیه در این حمله ۴۰ پهپاد دوربرد از نوع گرن، ۱۱۰ موشک کروز و ۱۲ موشک بالستیک اسکندر به کار گرفت. گفته شد که ۱۰۷ گلوله، از جمله ۱۰ موشک مافوق صوت از نوع کینژال، رهگیری شده‌اند. البته برای این ادعاها هیچ مدرکی ارائه نشد.

در ۸ ژانویه، کارخانه‌های تسلیحاتی در خارکف، زاپوروژیا، کیرووی روگ و نوموسکوسکا مورد حمله قرار گرفتند. گزارش رسمی کی‌یف این بار کمتر خوشبینانه بود: از ۵۹ موشک و پهپاد، ۲۶ مورد رهگیری شد.

شکار سامانه‌های موشکی پدافند هوایی

پدافند هوایی اوکراین به وضوح توان مقابله با این حملات را ندارد. در چنین حملاتی، موشک‌های ضد رادار نیز به موازات موشک‌های دقیق شلیک می‌شوند که سیگنال یک ایستگاه رادار را هدف قرار می‌دهند. موقعیت‌های پدافند هوایی به طور حتم مورد اصابت قرار می‌گیرند، زیرا سیستم‌های پدافند هوایی دشمن همیشه از اولویت‌های حمله هستند و هنوز چنین است.

هر سامانه پدافند هوایی برای کی‌یف بسیار گران است، بنابراین ارتش اوکراین به دقت تخریب آنها را پنهان می‌کند. با این حال، بسیاری از کارشناسان، از جمله غربی‌ها، معتقدند که خسارات وارده بسیار زیاد است.

“دو حمله بزرگ – در ۲۹ دسامبر و ۲ ژانویه – بسیار ویرانگر بودند. آشکارا آمریکایی‌ها و اوکراینی‌ها و متحدان غربی آنها توسط این حملات شوکه شدند. مدارک زیادی وجود دارد که نشان می‌دهد حداقل دو گردان سامانه پدافند هوایی پاتریوت در کی‌یف نابود شده‌اند، این را از صنعت و اهداف راهبردی بگذریم”، الکساندر مرکوریس، تحلیلگر نظامی بریتانیایی گفت.
طبیعتاً، پرسنل عملیاتی سامانه‌های پدافندی نیز در این حملات کشته یا زخمی می‌شوند. در اوکراین، متخصصانی که با سامانه‌های غربی کار می‌کنند، بسیار کم هستند. این تلفات، دفاع نظامی اوکراین را به اندازه‌ی تخریب مستقیم سامانه‌های پدافندی، تضعیف می‌کند.

کمبود موشک

عامل دیگری که در هفته‌های اخیر، تأثیر قابل توجهی بر کارایی پدافند هوایی اوکراین گذاشته است، مصرف سریع موشک‌های ضدهوایی هدایت‌شونده است. استفاده‌ی سخاوتمندانه از این موشک‌ها، همیشه در غرب با تایید همراه نیست. به عنوان مثال، اخیراً روزنامه‌ی نیویورک تایمز خاطرنشان کرد که ایالات متحده تا زمانی که کنگره بودجه‌ی لازم را تصویب نکند، نمی‌تواند موشک‌های سامانه‌های پاتریوت به ارزش دو تا چهار میلیون دلار را به اوکراین تحویل دهد.

یوری ایگنات، سخنگوی ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین، در یک برنامه‌ی تلویزیونی گفت: «واقعاً کمبود موشک‌های ضدهوایی هدایت‌شونده وجود دارد و هیچ‌کس دیگر این موضوع را پنهان نمی‌کند. به همین دلیل است که چنین نگرانی‌هایی در مطبوعات غربی مطرح می‌شود. من فکر می‌کنم که شرکای غربی ما به خوبی از وضعیت سامانه‌های پدافندی ما مطلع هستند. ما موشک‌های زیادی را برای دفع حملات بزرگ روزهای اخیر مصرف کردیم.»

پیش از این، ایگنات گزارش داده بود که موشک‌های کروز مافوق صوت هواپایه‌ی نوع Kh-32، که سرعتی تا ۵۴۰۰ کیلومتر در ساعت دارند، نگرانی ویژه‌ای را برای نیروهای پدافند هوایی اوکراین ایجاد کرده‌اند. کی‌یف به طور رسمی اعتراف کرده است که تاکنون هیچ‌یک از این موشک‌ها سرنگون نشده است. این بدان معناست که حتی پیشرفته‌ترین سامانه‌های پدافند هوایی غربی نیز نمی‌توانند به این موشک‌ها مقابله کنند.

ویژگی اصلی Kh-32، توانایی‌های گسترده‌ی آن برای غلبه بر پدافند هوایی است. اول، این موشک در ارتفاعی حدود ۴۰ کیلومتری پرواز می‌کند. هیچ سامانه‌ی پدافندی در جهان نمی‌تواند هدفی را در چنین ارتفاعی رهگیری کند. دوم، Kh-32 در فاز نهایی پرواز خود، هدف را در حالت شیرجه‌ی آزاد مورد حمله قرار می‌دهد، بنابراین دشوارتر است که آن را ردیابی کرد – بسیاری از سیستم‌ها نمی‌توانند چیزی را مستقیماً بالای خود “ببینند”. سوم، رادار این موشک در برابر اقدامات جنگ الکترونیک، بسیار مقاوم است.

اما مهم‌ترین نکته این است که Kh-32 به طور سریالی و انبوه تولید می‌شود. در مقابل، اوکراین که صنعت تسلیحاتی توسعه‌یافته‌ای ندارد، کاملاً به واردات از غرب وابسته است. و اگر بر اساس اعلامیه‌های رسمی و انتشارات رسانه‌ای در آن‌جا قضاوت کنیم، غرب به تدریج از کی‌یف خسته شده است.